និស្សិត​ច្បាប់​ប្រកួត​ប្រជែង​សវនាការ​សាលាក្ដី​ប្រឌិត

2008-09-10

វិទ្យាស្ថាន​គ្រប់គ្រង​បូព៌ា​-​បស្ចិម គណៈមេធាវី​សហរដ្ឋ​អាមេរិក សហការ​ជាមួយ​ទីភ្នាក់ងារ​អភិវឌ្ឍន៍​អន្ដរជាតិ​របស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ប្រចាំ​កម្ពុជា បាន​រៀបចំ​ការប្រកួតប្រជែង​សវនាការ​សាលាក្តី​ប្រឌិត​មួយ​ដើម្បី​ឲ្យ​និស្សិត​ច្បាប់​បាន​រៀន​យក​ជំនាញ​ផ្នែក​អនុវត្ដ​នេះ​ដែល​កម្មវិធី​នេះ​បាន​ធ្វើ​ជា​លើក​ទី​២​ហើយ។

«ថ្ងៃ​នេះ​ខ្ញុំ​បាទ​ព្រះរាជអាជ្ញា​តំណាង​ឲ្យ​ស្ថាប័ន​អយ្យការ សុំ​ឡើង​មក​ធ្វើការ​ចោទ​ប្រកាន់​ទៅ​លើ​បុរស​ម្នាក់​ដែល​ពោរពេញ​ដោយ​កលល្បិច...» ៖ នេះ​គឺ​ជា​ទិដ្ឋភាព​នៃ​ការប្រកួត​ប្រជែង​សវនាការ​សាលាក្តី​ប្រឌិត​របស់​និស្សិត​មហាវិទ្យាល័យ​ច្បាប់​នានា​នៃ​សកល​វិទ្យាល័យ​ចំនួន​៥ នៅ​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ ដែល​គេ​នាំគ្នា​ធ្វើការ​អនុវត្ត​ជាក់ស្តែង​ក្នុង​ដំណើរការ​កាត់ក្តី​ប្រឌិត​មួយ។

កម្មវិធី​នេះ​បាន​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​អស់​រយៈពេល​៣​ថ្ងៃ គឺ​ចាប់​ពី​ថ្ងៃ​ទី​៣ កញ្ញា ដល់​ថ្ងៃ​ទី​៥ កញ្ញ ឆ្នាំ២០០៨ និង​រៀបចំ​ឡើង​ដោយ​វិទ្យាស្ថាន​គ្រប់គ្រង​បូព៌ា-បស្ចិម គណៈមេធាវី​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ដោយ​សហការ​ជាមួយ​ទីភ្នាក់ងារ​អភិវឌ្ឍន៍​អន្ដរជាតិ​របស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ប្រចាំ​កម្ពុជា (USAID)។

មន្រ្តី​គម្រោង​នៃ​វិទ្យាស្ថាន​គ្រប់គ្រង​បូព៌ា-បស្ចិម គណៈមេធាវី​សហរដ្ឋ​អាមេរិក អ្នកស្រី ប៉េង សុគន្ធា បាន​បញ្ជាក់​ប្រាប់​អ្នក​យក​ព័ត៌មាន​វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី​នៅ​ក្នុង​កម្មវិធី​ប្រកួត​ប្រជែង​នោះ​ថា និស្សិត​ដែល​មក​ចូលរួម​ក្នុង​ពេល​នេះ​មាន​ចំនួន​៤០​នាក់​ក្នុង​នោះ​មាន​និស្សិត​នារី​ចំនួន​១៦​នាក់។

រីឯ​រឿង​ក្តី​ដែល​គេ​លើក​យក​មក​រៀន​ធ្វើការ​កាត់​ក្តី​នៅ​ក្នុង​ពេល​នេះ​គឺ​ជា​រឿង​មួយ​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រឌិត​ឡើង​ដោយ​មិន​មាន​ព័ត៌មាន​គ្រប់គ្រាន់ បង្កប់​ទៅ​ដោយ​ភាព​ស្មុគស្មាញ ដើម្បី​ឲ្យ​និស្សិត​ច្បាប់​ទាំង​នោះ​ប្រឹងប្រែង​ហ្វឹកហាត់​រក​គនឹ្លះ​យ៉ាង​ណា​ដើម្បី​ស្វែងរក​ភស្ដុតាង​ឲ្យ​បាន​ច្បាស់លាស់​ក្នុង​ការសាកសួរ​សាក្សី​ឬ​កូន​ក្តី​របស់​ខ្លួន​ជាដើម។

អ្នកស្រី​បាន​បន្ថែម​ទៀត​ថា សារសំខាន់​នៃ​កម្មវិធី​នេះ​គឺ​ចង់​ឲ្យ​និស្សិត​សាលា​ច្បាប់​នៅ​កម្ពុជា​ទាំងអស់​រៀន​អនុវត្ត​កាត់​ក្តី​ដោយ​ជាក់ស្ដែង​បន្ថែម​ទៅ​លើ​ទ្រឹស្ដី​ច្បាប់​ដែល​គេ​បាន​និង​កំពុងតែ​សិក្សា​នៅ​ក្នុង​សាលា​រៀន​សព្វថ្ងៃ។

អ្នកស្រី ប៉េង សុគន្ធា បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ៖ «ជំនាញ​នេះ ភាគ​ច្រើន​គឺ​យើង​យក​ពី​ប្រព័ន្ធ Common Law មក ដែល​មិន​មែន​អនុវត្ត​នៅ​ស្រុក​ខ្មែរ​ទាំងស្រុង​ទេ។ នៅ​ស្រុក​ខ្មែរ​យើង​យក​ប្រព័ន្ធ Civil Law ប្រព័ន្ធ​ច្បាប់​ស៊ីវិល ក៏ប៉ុន្តែ​មាន​ជំនាញ​មួយចំនួន​ដែល​សំខាន់។ ឧទាហរណ៍​ជំនាញ​ក្នុង​ការសាកសួរ​សាក្សី ហើយ​ជំនាញ​ក្នុង​ការធ្វើ​សេចក្ដី​សន្និដ្ឋាន​សរុប​ចំពោះ​មុខ​តុលាការ​សន្និដ្ឋាន​ពី​រឿង​ក្ដី​អ៊ីចឹង។ ទាំងអស់​ហ្នឹង​ក្រមនីតិវិធី​ព្រហ្មទណ្ឌ​ថ្មី​របស់​យើង​ទទួល​ស្គាល់ ហើយ​និង​អាច​អនុវត្ត​បាន​នៅ​ក្នុង​តុលាការ​កម្ពុជា»

បញ្ជាក់​ប្រាប់​នៅ​ក្នុង​ការប្រកួត​ប្រជែង​សវនាការ​សាលាក្តី​ប្រឌិត​នោះ​ដែរ ទីប្រឹក្សា​អប់រំ​ច្បាប់​នៃ​វិទ្យាស្ថាន​គ្រប់គ្រង​បូព៌ា-បស្ចិម គណៈមេធាវី​សហរដ្ឋ​អាមេរិក លោក Steven Austermiller បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ការបើក​ឲ្យ​មាន​កម្មវិធី​ប្រកួត​ប្រជែង​សវនាការ​សាលាក្តី​ប្រឌិត​នេះ​ឡើង គឺ​ក្នុង​បំណង​ជួយ​ដល់​និស្សិត​សាលា​ច្បាប់​កម្ពុជា​បាន​ធ្វើការ​អនុវត្ដ​នូវ​ប្រព័ន្ធ​ច្បាប់ ដូច​ជា​ឲ្យ​មាន​ជំនាញ​ការតស៊ូ​មតិ​ជាដើម។

លោក​បាន​បន្ត​ថា ការជួយ​យ៉ាង​ដូច្នេះ​ពីព្រោះ​គេ​បាន​ឃើញ​ថា ការអប់រំ​ផ្នែក​ច្បាប់​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​សព្វថ្ងៃ​នៅ​មាន​កម្រិត​នៅ​ឡើយ​ដោយ​មាន​ការខ្វះ​ចន្លោះ​ច្រើន ពោល​គឺ​ច្រើនតែ​ផ្ដល់​ដល់​និស្សិត​ជា​បទឧទេ្ទសនាម​ផ្នែក​ទ្រឹស្ដី ចំណែកឯ​ការអនុវត្ដ​ជាក់ស្ដែង​គឺ​គេ​មិន​សូវ​បាន​ផ្តល់​ឲ្យ​ប៉ុន្មាន​ទេ។

លោក Steven Austermiller បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ៖ "នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​នៅ​តាម​សាលា​ច្បាប់​នានា យើង​មាន​ការប្រកួត​ប្រជែង​ច្រើន ឧទាហរណ៍​ប្រកួត​ប្រជែង​ផ្នែក​ធ្វើ​សន្ធានកម្ម... ការសរសេរ​ផ្នែក​ច្បាប់ ឬ​ក៏​នីតិវិធី​តុលាការ​ជាដើម។ ហើយ​យើង​មើល​ឃើញ​ថា យើង​នឹង​អាច​ណែនាំ​កម្មវិធី​ប្រកួត​ប្រជែង​ទាំងអស់​នេះ​មួយចំនួន មក​អនុវត្ត​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា"។

ចំពោះ​ការបើក​ឲ្យ​មាន​ការប្រកួត​ប្រជែង​សវនាការ​សាលាក្តី​ប្រឌិត​នេះ គេ​ឃើញ​មាន​ការចាប់អារម្មណ៍​ច្រើន​ដែរ​ពី​សំណាក់​និស្សិត​សាលា​ច្បាប់​ដែល​បាន​ចូលរួម​ក្នុង​កម្មវិធី​នោះ ពីព្រោះ​គេ​បាន​ឃើញ​ថា​កម្មវិធី​នោះ​បាន​ផ្តល់​ឲ្យ​គេ​ស្វែងយល់​អំពី​ប្រព័ន្ធ​ច្បាប់ តាម​របៀប Common Law ពី​របៀប​កាត់​ក្តី​មាន​គណៈវិនិច្ឆ័យ​ច្រើន​មិន​តែ​ឯកឯង។

ក្នុង​ចំណោម​យុវនិសិ្សត​ទាំង​នោះ និស្សិត​មួយ​រូប​ឈ្មោះ ស៊ឹម ហុងសៀម មក​ពី​សកល​វិទ្យាល័យ​បញ្ញាសាស្ត្រ​នៅ​ភ្នំពេញ បាន​បញ្ជាក់​ប្រាប់​ពី​ការយល់ឃើញ​របស់​គេ​យ៉ាង​ដូច្នេះ ៖ «អាច​អនុវត្ត​ផ្ទាល់ ធ្វើ​ឲ្យ​យើង​មាន​បទពិសោធន៍​ផ្ទាល់​តែម្ដង។ ឧទាហរណ៍​ដូច​ជា​ការដើរតួ​ធ្វើ​ជា​មេធាវី​អ៊ីចឹង ដល់​ពេល​យើង​អនុវត្ត​ធ្វើ​ជា​មេធាវី​ផ្ទាល់​នៅ​ក្នុង​សវនាការ​មួយ​បាន​ដឹង​ថា វា​ពិបាក​មែនទែន មិន​ដូច​ជា​ការសរសេរ​លើ​ក្រដាស​នោះ​ទេ»

និស្សិត​មួយ​រូប​ទៀត​ឈ្មោះ សុផន សុវណ្ណរ័ត្ន ជា​និស្សិត​ផ្នែក​ច្បាប់​មក​ពី​សកល​វិទ្យាល័យ​មេគង្គ​កម្ពុជា បាន​បញ្ជាក់​ប្រាប់​ផងដែរ​ថា គេ​មាន​ការចូលចិត្ដ​ចំពោះ​កម្មវិធី​ប្រកួត​ប្រជែង​សវនាការ​សាលាក្តី​ប្រឌិត​នេះ ពីព្រោះ​នៅ​ក្នុង​សាលារៀន​គឺ​រៀន​តែ​ទ្រឹស្តី​ដែល​មិន​សូវ​ស៊ីជម្រៅ​សាច់​រឿង​ពិត​ក្នុង​ការកាត់​ក្តី​ណា​មួយ​ឡើយ។

និស្សិត​ឈ្មោះ សុផន សុវណ្ណរ័ត្ន បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ៖ «ចំពោះ​ខ្ញុំ​រៀន​ត្រឹម​ឆ្នាំ​ទី​២ ដូច​ថា​មិន​សូវ​មាន​បទពិសោធន៍ មិន​សូវ​ដឹង​ច្បាប់​ច្រើន ចង់​ឲ្យ​មាន​កម្មវិធី​ហ្នឹង។ ការប្រកួត​ប្រជែង​ហ្នឹង​គឺ​នាំ​ឲ្យ​ការដាក់​ពិន្ទុ ហើយ​និង​ឱកាស​នៃ​ការចូលរួម​របស់​ក្រុម​គ្រប់​សាលា​ហ្នឹង​បាន​ចូលរួម​គ្រប់ៗ​គ្នា»

ចំពោះ​ការបង្ហាញ​អំពី​សារសំខាន់​នៃ​កម្មវិធី​ប្រកួត​ប្រជែង​សវនាការ​សាលាក្តី​ប្រឌិត​របស់​និស្សិត​សាលា​ច្បាប់ និង​អ្នក​រៀបចំ​កម្មវិធីទាំង​អម្បាលម៉ាន​នេះ នាយក​ប្រតិបត្តិ​នៃ​វិទ្យាស្ថាន​ខ្មែរ​សម្រាប់​សហប្រតិបត្ដិការ​និង​សន្ដិភាព លោក ចាប សុថារិទ្ធ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា​តាម​ការយល់ឃើញ​របស់​លោក គឺ​ការបើក​ឲ្យ​មាន​កម្មវិធី​បែប​នេះ​ក៏​ជា​ការល្អ​ម្យ៉ាង​ដែរ ពីព្រោះ​សិស្ស និស្សិត ដែល​រៀន​មុខវិជ្ជា​ផ្នែក​ច្បាប់​នៅ​តាម​សាលា​នានា​ក្នុង​ប្រទេស​បច្ចុប្បន្ន គេ​សង្កេត​ឃើញ​ថា​ពួក​គេ​មិន​សូវ​ទទួល​បាន​នូវ​ការអនុវត្ត​ផ្ទាល់​បែប​នេះ​ទេ រីឯ​ហេតុផល​យ៉ាង​ណា​នោះ​គេ​ក៏​មិន​ដឹង​ប្រាកដ​ថា​មក​ពី​អ្វី​ដែរ។

លោក​បាន​បន្ត​ថា កម្មវិធី​ប្រកួត​ប្រជែង​សវនាការ​សាលាក្តី​ប្រឌិត​នេះ​ពិត​ជា​មាន​ប្រយោជន៍​ហើយ ក៏ប៉ុន្តែ​គេ​ក៏​មិន​ដឹង​ច្បាស់​ដែរ​ទេ​ថា តើ​និស្សិត​ច្បាប់​ទាំង​នោះ​នៅ​ពេល​បញ្ចប់​ការសិក្សា គេ​ប្រាកដ​ជា​យក​ជំនាញ​នេះ​ទៅ​ប្រើការ​តាម​អ្វី​ដែល​គេ​បាន​រៀន ឬ​ក៏​យ៉ាង​ណា​នោះ​ឡើយ។

លោក ចាប សុថារិទ្ធ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ៖ «ដើម្បី​ចង់​ធ្វើ​ជា​មេធាវី ទាល់តែ​គេ​ប្រឡង​ចូល​ជា​ក្រុមប្រឹក្សា​មេធាវី ឬ​ក៏​គេ​ហៅ Bar Association ចប់​អា​ហ្នឹង​បាន​ចេញ​ធ្វើ​មេធាវី។ អ៊ីចឹង​ខ្ញុំ​ពិបាក​ថា​ដែរ ដើម្បី​និស្សិត​ច្បាប់​ខ្លះ​ចេញ​មក ជួនកាល​គេ​ចូល​ធ្វើ​រដ្ឋាភិបាល ធ្វើ​អី​អ៊ីចឹង​ទៅ»

ទីប្រឹក្សា​អប់រំ​ច្បាប់​នៃ​វិទ្យាស្ថាន​គ្រប់គ្រង​បូព៌ា-បស្ចិម គណៈមេធាវី​សហរដ្ឋ​អាមេរិក លោក Steven Austermiller បាន​ឲ្យ​ដឹង​ដែរ​ថា ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ​សម្រាប់​និស្សិត​ច្បាប់​ទាំង​៤០​រូប​ដែល​តំណាង​ឲ្យ​សាលា​ច្បាប់​របស់​គេ​នីមួយៗ ដែល​បាន​មក​ចូលរួម​ក្នុង​កម្មវិធី​ប្រកួត​ប្រជែង​សវនាការ​សាលាក្តី​ប្រឌិត​នេះ ក្នុង​ចំណោម​នោះ​យ៉ាង​ហោច​គេ​នឹង​អាច​ក្លាយ​ជា​ធនធាន​មនុស្ស​ក្នុង​វិស័យ​ច្បាប់​សម្រាប់​សង្គម​កម្ពុជា​ទៅ​ថ្ងៃ​ខាង​មុខ។

មន្រ្តី​គម្រោង​នៃ​វិទ្យាស្ថាន​គ្រប់គ្រង​បូព៌ា-បស្ចិម គណៈមេធាវី​សហរដ្ឋ​អាមេរិក បាន​បញ្ជាក់​ប្រាប់​ដែរ​ថា កម្មវិធី​ប្រកួត​ប្រជែង​សវនាការ​សាលាក្តី​ប្រឌិត​ក្នុង​វគ្គ​ផ្ដាច់ព្រ័ត ដែល​មាន​សកល​វិទ្យាល័យ​ចំនួន​៥ បាន​ចូលរួម​នោះ​គឺ​ក្រុម​និស្សិត​ច្បាប់​នៃ​សកល​វិទ្យាល័យ​បញ្ញាសាស្ត្រ​កម្ពុជា បាន​ទទួល​ចំណាត់ថ្នាក់​លេខ​១ និង​ចំណាត់​ថ្នាក់​លេខ​២ ត្រូវ​បាន​ទៅ​លើ​ក្រុម​និស្សិត​នៃ​សកល​វិទ្យាល័យ​កម្ពុជា៕